Zanim przeczytasz
Team building (z angielskiego „budowanie zespołu”) to celowo zaplanowane zadania, w których grupa ćwiczy współpracę, komunikację i podział ról, a po każdym zadaniu rozmawia o tym, co zadziałało. Od imprezy integracyjnej, która ma dać wspólny czas i rozmowę, odróżniają go nazwany cel i omówienie. Bez nich nawet dobra gra zespołowa zostaje zwykłą zabawą.
Czym team building różni się od imprezy integracyjnej?
Różnica leży w celu. Integracja ma zacieśnić więzi i dać wspólny czas poza pracą, na przykład na wyjeździe, kolacji czy imprezie, i często dzieje się samoistnie. Team building jest narzędziem pracy nad grupą, które ma zwiększyć jej efektywność, a elementy integracji zawiera po drodze (tak rozdziela te pojęcia ekspedycja.pl). Profesjonalne szkolenie wyróżnia jeszcze udział trenera i omówienie celu.
| Kryterium | Impreza integracyjna | Team building |
|---|---|---|
| Cel | wspólny czas, rozmowa, odpoczynek | nazwany cel: współpraca, komunikacja, podział ról |
| Program | luźny, atrakcja i jedzenie | zadania dobrane do celu i etapu zespołu |
| Prowadzący | niepotrzebny, wystarczy organizator | trener albo osoba, która pilnuje zadań i czasu |
| Omówienie po zadaniach | brak | po każdym zadaniu |
| Kiedy | po pracy albo w weekend | w godzinach pracy, bo to część pracy nad zespołem |
Wybór między jednym a drugim rozstrzygają trzy pytania. Czy zespół ma konkretny problem do przećwiczenia, na przykład chaos w podziale zadań? Znajdzie się ktoś, kto poprowadzi rozmowę po ćwiczeniach? I czy ludzie dostaną na to czas w godzinach pracy? Trzy odpowiedzi „tak” oznaczają team building, a każde „nie” przesuwa szalę w stronę zwykłego wyjścia. Gdy zespół potrzebuje po prostu odpoczynku, wolę zorganizować uczciwe wyjście niż udawać warsztat. Przymusowa „zabawa z celem” zniechęca szybciej niż brak atrakcji.
Jakie są rodzaje team buildingu?
Wymienia się trzy podstawowe: warsztaty merytoryczno-rozwojowe w sali, zadania w plenerze (outdoor) i spotkanie online. Wybór zależy głównie od tego, gdzie pracuje zespół i ile ruchu zniesie.
Warsztaty team building
Warsztat w sali łączy zadanie z omówieniem ról i komunikacji pod okiem trenera. To dobra opcja, gdy część zespołu nie chce wysiłku fizycznego albo pogoda jest niepewna: nic tu nie zależy od deszczu ani kondycji. Najczęściej spotykane formy:
- Lego Serious Play, czyli budowanie modeli z klocków, które są metaforami pracy zespołu i jego problemów,
- warsztat improwizacji, w którym ćwiczy się słuchanie i reagowanie na pomysły innych,
- wspólne gotowanie, gdzie grupa sama dzieli się zadaniami przy jednym menu,
- test ról zespołowych Belbina, który opisuje role, jakie ludzie przyjmują w zespole, i daje materiał do rozmowy o podziale zadań.
Formy z wynikiem na papierze, takie jak test Belbina, mają sens wtedy, gdy po nich ktoś omówi wyniki z całą grupą, a nie tylko rozda je uczestnikom.
Outdoor i gry terenowe
Zadania w plenerze rozkłada się na stanowiska zadaniowe, z których żadnego nie wykona jedna osoba. Typowy sprzęt to Litera A, drążki sprężynowe, szczudła czy rower przeciwskrętny. Bez porozumienia całej grupy nic się tu nie ruszy. Firma Projekt Efektywny przyjmuje, że na jednym stanowisku pracuje najwyżej 10 osób, więc większy zespół dzieli się na kilka grup i rotuje między stanowiskami. Drugą formą outdooru jest gra terenowa z fabułą. Drużyny zbierają wskazówki w terenie i składają z nich rozwiązanie, co ćwiczy komunikację między osobami rozrzuconymi po trasie.
Team building online
Wariant dla zespołów zdalnych opiera się na krótkich zadaniach na wideorozmowie, w osobnych pokojach dla małych grup. Sprawdzają się tu zagadka do rozwiązania wspólnie, quiz drużynowy albo rysowanie łączone na tablicy online. Omówienie robi się potem na wspólnym kanale, więc rozproszony zespół ćwiczy współpracę bez wychodzenia zza biurka.
Jak przebiega team building?
Dobrze ułożony dzień prowadzi od celu do jednego ustalenia, które zespół zabiera do pracy. Ćwiczenia mogą być różne, ta kolejność zostaje.
- Ustal cel: co konkretnie ma się poprawić, na przykład komunikacja między działami albo podział ról w nowym zespole.
- Dobierz ćwiczenia do celu i poziomu zaawansowania grupy, a wcześniej sprawdź, na jakim etapie jest zespół: inaczej pracuje się z ludźmi, którzy dopiero się poznają, a inaczej z ekipą po latach wspólnej pracy.
- Podziel zespół na mniejsze grupy i postaw przed nimi zadanie z elementem konstruktywnej rywalizacji. Kodeks Outdooru Polskiego Stowarzyszenia Trenerów Outdoor (PSTO) opisuje team building właśnie jako interaktywne zadania, eksperymenty, ćwiczenia lub warsztaty zorientowane na współpracę w realnym działaniu.
- Omów każde zadanie: co zadziałało, kto przejął prowadzenie, gdzie zgubiła się informacja. Umiejętności z zadań zespołowych kształtują się dopiero przy refleksji nad nimi, najlepiej ze wsparciem trenera.
- Przenieś do pracy jedno ustalenie z omówienia, zapisane tak, żeby dało się do niego wrócić za miesiąc.
Kroku czwartego nie skracaj, gdy brakuje czasu: to omówienie odróżnia ten dzień od imprezy z rekwizytami.
Team building: gry z przykładami
Dobra gra zespołowa stawia zadanie niewykonalne w pojedynkę i zostawia materiał do omówienia. Takie gry ćwiczą podział ról, komunikację, asertywność, wspólne podejmowanie decyzji i zarządzanie czasem.
| Gra | Jak wygląda | Co ćwiczy | Czy wymaga ruchu |
|---|---|---|---|
| Ślepe zaufanie | jedna osoba ma zasłonięte oczy, partner prowadzi ją wyłącznie głosem | zaufanie, precyzyjne komunikaty | tak, chodzenie |
| Maszyna Goldberga | grupa buduje łańcuch reakcji z prostych przedmiotów, w którym jeden ruch uruchamia kolejny | planowanie, podział ról | lekki, przy stole lub na podłodze |
| Dwie prawdy i kłamstwo | każdy mówi trzy zdania o sobie, reszta zgaduje, które jest fałszywe | poznanie się, słuchanie | nie |
| Rysowanie łączone | kolejne osoby dokańczają ten sam rysunek | współpracę bez umawiania się, elastyczność | nie |
| Zagadka kryminalna | drużyna wspólnie rozwiązuje fabularną sprawę z poszlak | wspólne decyzje, wymianę informacji | nie albo w terenie |
| Litera A | grupa wspólnie przesuwa dużą drewnianą konstrukcję w kształcie litery A | koordynację, komunikację pod presją | tak |
Przy Ślepym zaufaniu zawsze zapytaj o zgodę na zasłonięcie oczu i daj wariant bez opaski, na przykład prowadzenie osoby, która ma oczy otwarte, ale nie może się odzywać. Zgoda dotyczy też każdego zadania, w którym ktoś kogoś dotyka lub podtrzymuje.
Pomysł na cały program jest prosty: jedna gra na poznanie się i jedno zadanie problemowe. Dwie prawdy i kłamstwo rozluźnia grupę, a Maszyna Goldberga albo Zagadka kryminalna daje potem dość materiału na rzeczowe omówienie.
Kiedy warto zorganizować team building?
Wtedy, gdy zespół musi się czegoś nauczyć o sobie, a nie tylko odpocząć. Wikipedia wymienia cztery takie sytuacje:
- Nowy zespół: ludzie dopiero się poznają i nie wiedzą jeszcze, kto w czym jest dobry.
- Połączenie dwóch zespołów w jeden: trzeba wypracować wspólny sposób działania zamiast dwóch równoległych.
- Spadek energii zespołu: praca idzie siłą rozpędu, a ludzie przestali się ze sobą konsultować.
- Problemy komunikacyjne: informacje giną między osobami albo działami.
Kto powinien poprowadzić team building?
Przy celu rozwojowym najlepiej sprawdza się trener z zewnątrz, bo prowadzi refleksję po zadaniach, od której zależy efekt. Przy prostych grach na poznanie się wystarczy osoba z zespołu, pod warunkiem że nie jest bezpośrednim szefem uczestników: przy przełożonym ludzie ostrożniej mówią o tym, co poszło źle. Prowadzący pilnuje czasu, zasad bezpieczeństwa i tego, żeby po każdym zadaniu było omówienie, a nie od razu następna atrakcja.
Prowadzący dba też o osoby, które nie chcą ćwiczeń ruchowych albo rywalizacji. Do każdego zadania ruchowego planuję rolę bez ruchu: obserwatora, który notuje przebieg do omówienia, albo sędziego czasu. Obserwator często widzi więcej niż uczestnicy, a jego notatki wzbogacają rozmowę po ćwiczeniu. Udział zostaje dobrowolny, a konkursy, które kogoś ośmieszają, nie mają w programie miejsca.
Czy gry integracyjne to już team building?
To zależy od tego, co dzieje się po grze. Zabawa na poznanie się bez omówienia jest integracją, a ta sama zabawa z nazwanym celem i rozmową po niej staje się elementem team buildingu. Gotowe zabawy, które nikogo nie stawiają w niezręcznej sytuacji, zebraliśmy w tekście o tym, jakie gry integracyjne dla dorosłych sprawdzają się w grupie.
Co zamiast team buildingu, gdy zespół chce po prostu odpocząć?
Wystarczy wyjście po pracy: kręgle, escape room, wspólna kolacja albo dłuższy wyjazd. Przy kolacji napoje bez alkoholu powinny stać na stole na równi z innymi, bez namawiania kogokolwiek. Gotowe pomysły na integrację firmową są ułożone według czasu, od godziny w biurze po weekend. Gdy w grę wchodzi kilka dni poza miastem, przyda się plan na wyjazd integracyjny, na który ludzie chcą jechać.
